Chế độ ăn uống người bị gout để kiểm soát axit uric

Bệnh gout, hay còn gọi là bệnh thống phong, từ lâu đã được mệnh danh là “bệnh của vua chúa” hay “vua của các loại bệnh” bởi những cơn đau kinh hoàng mà nó gây ra. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự rối loạn chuyển hóa purin trong cơ thể, dẫn đến việc nồng độ axit uric trong máu tăng cao, kết tinh thành các tinh thể muối urat sắc nhọn đâm vào các mô khớp.

Trong cuộc chiến chống lại căn bệnh này, thuốc điều trị chỉ đóng vai trò dập tắt các cơn đau cấp tính, còn chế độ ăn uống người bị gout mới chính là “bức tường thành” vững chắc nhất để ngăn chặn bệnh tiến triển nặng hơn và phòng ngừa biến chứng suy thận hay tàn phế. Cùng Gym Unity Fitness tìm hiểu ngay.

1. Hiểu về mối quan hệ giữa thực phẩm và axit uric

Để xây dựng một chế độ ăn uống người bị gout khoa học, chúng ta cần hiểu rõ về Purin. Purin là một hợp chất tự nhiên có trong mọi tế bào của con người và trong hầu hết các loại thực phẩm. Khi cơ thể tiêu hóa purin, sản phẩm cuối cùng sinh ra là axit uric. Ở người bình thường, axit uric được hòa tan trong máu và đào thải qua thận. Tuy nhiên, ở người bị gout, quá trình này bị lỗi: hoặc là cơ thể nạp quá nhiều purin, hoặc là thận không đào thải kịp.

Do đó, mục tiêu tối thượng của việc ăn uống là làm sao để “đầu vào” ít purin nhất và “đầu ra” được thuận lợi nhất.

2. Danh sách thực phẩm “đen” cần loại bỏ khỏi chế độ ăn uống người bị gout

Những loại thực phẩm này được ví như “thuốc độc” đối với người bệnh gout vì chúng chứa hàm lượng purin cực cao (trên 150mg/100g thực phẩm).

Nội tạng động vật

Đây là nhóm đứng đầu danh sách cần kiêng khem. Gan, thận (cật), tim, lòng, óc, lách… của bất kỳ loại động vật nào (bò, lợn, gà) đều chứa lượng purin khổng lồ. Việc tiêu thụ dù chỉ một lượng nhỏ nội tạng cũng có thể khiến cơn gout cấp bùng phát ngay trong đêm.

Các loại thịt đỏ và thịt thú rừng

Thịt bò, thịt bê, thịt dê, thịt cừu và các loại thịt thú rừng (như thịt nai, thịt thỏ) chứa rất nhiều đạm và purin. Trong chế độ ăn uống người bị gout, nếu muốn ăn thịt, bạn chỉ nên giới hạn ở mức 50-100g mỗi ngày và ưu tiên thịt trắng.

Hải sản vỏ cứng và một số loại cá biển

Hải sản thường được coi là lành mạnh, nhưng với người bị gout thì ngược lại hoàn toàn. Cần tránh xa:

• Các loại có vỏ: Tôm, cua, ghẹ, sò điệp, hàu, vẹm.

• Các loại cá béo: Cá trích, cá ngừ, cá thu, cá mòi, cá cơm. Những loại này không chỉ gây đau khớp mà còn làm tăng nguy cơ sưng tấy nhanh chóng.

Đồ uống có cồn (Đặc biệt là bia)

Nhiều người lầm tưởng chỉ cần kiêng thịt là đủ, nhưng bia mới là “kẻ sát nhân thầm lặng”. Bia chứa một lượng lớn purin từ men bia và đồng thời làm giảm khả năng bài tiết axit uric của thận. Rượu mạnh cũng làm tăng nguy cơ mất nước, khiến axit uric kết tinh nhanh hơn.

Đường Fructose và thực phẩm tinh chế

Các loại nước ngọt có gas, nước trái cây đóng hộp và bánh kẹo chứa nhiều đường fructose cao (high-fructose corn syrup). Đường fructose khi vào cơ thể sẽ thúc đẩy quá trình sản sinh axit uric nhanh hơn bình thường.

>>> Xem thêm: Chế biến bữa ăn ít chất béo để bảo vệ sức khỏe tim mạch

3. Thực phẩm vàng trong chế độ ăn uống người bị gout

Trái ngược với nhóm trên, những thực phẩm sau đây không chỉ an toàn mà còn hỗ trợ tích cực trong việc điều trị bệnh.

Trái cây giàu Vitamin C và Anthocyanin

• Quả anh đào (Cherry): Đây là “thần dược” cho người bị gout. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ăn cherry thường xuyên giúp giảm nồng độ axit uric và chống viêm cực mạnh.

• Các loại quả mọng: Dâu tây, việt quất, mâm xôi chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp bảo vệ khớp khỏi sự tấn công của các gốc tự do.

• Cam, bưởi, quýt: Vitamin C hỗ trợ thận tăng cường đào thải axit uric qua nước tiểu.

Rau xanh loại “lành tính”

Hầu hết các loại rau xanh như xà lách, rau cải, dưa chuột, cà chua, bí xanh đều rất tốt. Tuy nhiên, người bệnh gout nên hạn chế một số loại rau có tốc độ tăng trưởng nhanh như măng tây, nấm và giá đỗ vì chúng có lượng purin nhỉnh hơn các loại rau khác.

Sữa và các chế phẩm từ sữa ít béo

Khác với đạm động vật, đạm trong sữa (như sữa tươi tách béo, sữa chua, phô mai tươi) thực sự giúp giảm nồng độ axit uric máu. Đây là nguồn cung cấp canxi và protein an toàn nhất cho người bệnh gout.

Các loại hạt và ngũ cốc nguyên cám

Gạo lứt, yến mạch, hạt điều, hạt hạnh nhân là những thực phẩm chứa purin rất thấp. chúng giúp bạn no lâu, duy trì năng lượng mà không làm ảnh hưởng đến các khớp xương.

>>> Xem thêm: Điều chỉnh chế độ ăn uống để thay đổi vóc dáng và sức khỏe

4. Cách chế biến món ăn khoa học cho người bệnh gout

Cách bạn nấu ăn cũng quyết định hàm lượng purin còn lại trong thực phẩm.

• Ưu tiên món luộc, hấp: Việc luộc thịt và bỏ phần nước dùng sẽ giúp giảm bớt một lượng purin đáng kể (vì purin tan trong nước). Người bệnh gout tuyệt đối không nên ăn nước hầm xương, nước lèo của phở, bún, vì đó là “tinh chất” purin.

• Hạn chế chiên xào nhiều dầu mỡ: Dầu mỡ gây cản trở quá trình đào thải axit uric và dễ dẫn đến tăng cân, gây áp lực lên các khớp.

• Dùng dầu thực vật: Hãy thay mỡ động vật bằng dầu oliu, dầu hướng dương để bảo vệ hệ tim mạch.

5. Chế độ nghỉ ngơi và sinh hoạt bổ trợ

Một chế độ ăn uống người bị gout sẽ không phát huy tối đa tác dụng nếu thiếu đi sự nghỉ ngơi và sinh hoạt điều độ.

Uống nước – Chìa khóa vàng

Mỗi ngày bạn cần uống từ 2.5 – 3 lít nước. Nước giúp pha loãng axit uric trong máu và kích thích thận làm việc. Nên chia nhỏ lượng nước uống trong ngày, ngay cả khi không khát. Nước khoáng kiềm cũng là một lựa chọn rất tốt để trung hòa axit trong cơ thể.

Giấc ngủ và sự phục hồi

Các cơn đau gout cấp thường xảy ra vào ban đêm khi nhiệt độ cơ thể hạ thấp và lưu thông máu chậm lại. Một giấc ngủ sâu giúp cơ thể tự phục hồi và giữ cho các chỉ số sinh hóa ổn định. Hãy đảm bảo giữ ấm các khớp bàn chân, bàn tay khi ngủ, đặc biệt là trong mùa lạnh.

Kiểm soát cân nặng và tâm lý

Căng thẳng (stress) có thể làm thay đổi nội tiết tố và kích phát cơn gout. Chơi các môn thể thao nhẹ nhàng, đọc sách là cách tuyệt vời để thư giãn trí não. Duy trì cân nặng ở mức ổn định, tránh béo phì để giảm tải trọng lên các khớp gối và bàn chân.

Tập luyện

Bên cạnh việc đi bộ nhẹ nhàng, bạn nên dành khoảng 15-20 phút mỗi ngày để tập yoga với những tư thế chú trọng vào việc kéo giãn và mở khớp, giúp khí huyết lưu thông tốt hơn đến các vùng bị tổn thương và giảm bớt tình trạng cứng khớp sau những cơn đau.

6. Thực đơn gợi ý cho một tuần khỏe mạnh

Việc áp dụng chế độ ăn uống người bị gout vào thực tế không quá khó nếu bạn biết cách sắp xếp:

• Bữa sáng: Yến mạch nấu sữa tách béo hoặc 1-2 quả trứng gà luộc kèm bánh mì ngũ cốc.

• Bữa trưa: 1 bát cơm gạo lứt, cá lóc hấp gừng, một đĩa lớn rau cải xanh luộc.

• Bữa phụ: Một nắm hạt hạnh nhân hoặc một hũ sữa chua không đường kèm vài trái cherry.

• Bữa tối: Salad đậu phụ với cà chua và dưa chuột, canh bí xanh nấu thịt nạc băm (lượng thịt rất ít), một miếng đu đủ chín.

Bệnh gout không phải là dấu chấm hết cho sở thích ăn uống của bạn. Nó chỉ là một lời cảnh báo từ cơ thể rằng bạn cần có một lối sống quy củ hơn. Việc tuân thủ chế độ ăn uống người bị gout một cách kỷ luật, kết hợp với uống nhiều nước và ngủ nghỉ đúng giờ sẽ giúp bạn hoàn toàn làm chủ được sức khỏe của mình. Hãy nhớ rằng: “Sức khỏe bắt đầu từ trong căn bếp của bạn”.

Nguồn: Tổng hợp

Lưu ý: Thông tin trong bài viết trên đây chỉ mang tính tham khảo, bạn hãy đến bệnh viện hay liên hệ với Bác sĩ, chuyên viên y tế để được tư vấn và chẩn đoán chính xác nhất.